Beşliler çemberi
24 tonun hepsi tek bir çarkta. Bir tona dokunun; donanımını ve akorlarını görün, kadansını dinleyin.
Majör ton
Sol majör
donanımda 1♯ (F♯)
Minör ton
Fa diyez minör
donanımda 3♯ (F♯, C♯, G♯)
Minör ton
Do diyez minör
donanımda 4♯ (F♯, C♯, G♯, D♯)
Minör ton
Sol diyez minör
donanımda 5♯ (F♯, C♯, G♯, D♯, A♯)
Majör ton
Fa diyez majör
donanımda 6♯ (F♯, C♯, G♯, D♯, A♯, E♯)
Minör ton
Mi bemol minör
donanımda 6♭ (B♭, E♭, A♭, D♭, G♭, C♭)
Majör ton
Re bemol majör
donanımda 5♭ (B♭, E♭, A♭, D♭, G♭)
Minör ton
Si bemol minör
donanımda 5♭ (B♭, E♭, A♭, D♭, G♭)
Majör ton
La bemol majör
donanımda 4♭ (B♭, E♭, A♭, D♭)
Majör ton
Mi bemol majör
donanımda 3♭ (B♭, E♭, A♭)
Majör ton
Si bemol majör
donanımda 2♭ (B♭, E♭)
Minör ton
Sol minör
donanımda 2♭ (B♭, E♭)
Çember nasıl okunur
En üstteki C’den saat yönünde giderken her ton bir öncekinden bir beşli yukarıda başlar ve bir diyez ekler: G’de bir, D’de iki, A’da üç diyez vardır ve böyle devam eder. Saatin tersine giderken her ton bir beşli aşağıda başlar ve bir bemol ekler: F’de bir, B♭’de iki, E♭’de üç bemol. En altta iki taraf buluşur; orada F♯ ile G♭ iki farklı yazılmış aynı tondur.
Dış halka majör tonları, iç halka ise aynı donanımı paylaşan ilgili minörlerini taşır. Kenardaki küçük sayı diyez ya da bemol sayısıdır.
Bir ton ve ailesi
Bir ton seçtiğinizde komşuları da yanar. Sağındaki ton dominantı, solundaki alt dominantıdır; hemen içerideki minör tonlar da üçünün ilgili minörleridir. Hepsi birlikte tonun altı ana akorunu oluşturur: Do majörde C, F, G, Am, Dm ve Em; panelin gösterdiği akorların tam kendisi.
Ne işe yarar
- Bir tonun akorlarını hızla bulmak: I, IV ve V akorları her zaman yan yana durur.
- Akor dizisi yazmak: saatin tersine adım adım ilerlemek müzikteki en güçlü akor hareketidir (ii–V–I’nin temeli).
- Tonu yumuşakça değiştirmek: yan yana tonlar tek nota farklıdır, aralarındaki modülasyonlar neredeyse hiç sarsmaz.
- Donanım okumak: C’den itibaren adımları sayın, kaç diyez ya da bemol bekleyeceğinizi bilirsiniz.
Akılda tutmanın bir yolu
Diyezlerin sırası F C G D A E B, bemollerin sırasının tersidir. Pek çok öğrenci diyezleri, kelimeleri bu harflerle başlayan kısa bir cümleyle öğrenir. Kendinizinkini uydurun: en iyi hatırlanan cümle kendi bulduğunuzdur.