Jak używać kapodastra

Do czego służy kapodaster

Kapodaster (od włoskiego „capotasto”, czyli głowa podstrunnicy) to zacisk, który dociska wszystkie struny na jednym progu. Działa jak nowe siodełko: puste struny zaczynają się wyżej, a każdy chwyt zagrany przed nim brzmi wyżej o tyle samo.

Nie chodzi o to, żeby uniknąć nauki. Kapodaster zmienia tonację, zachowując dźwięczne brzmienie pustych strun w akordach takich jak G, C i D, którego chwyty barré nie oddadzą w pełni. Zawodowcy używają go stale, na przykład żeby dopasować się do skali głosu wokalisty.

Jak prawidłowo założyć kapodaster

1. Załóż go blisko progu, od strony główki, tak jak kładziesz opuszkę palca. Na środku pola między progami struny brzęczą i brzmią za wysoko.
2. Trzymaj belkę równolegle do progu, nie ukośnie, żeby każda struna była dociśnięta w tym samym miejscu.
3. Stosuj nacisk tylko taki, jak trzeba. Zbyt mocny docisk podciąga struny w górę. Kapodastry z regulacją pozwalają go ustawić; sprężynowe zakładaj starannie, zamiast ściskać.
4. Jeśli kapodaster przesunął którąś strunę w bok, delikatnie ją wyprostuj, a potem sprawdź strój stroikiem z założonym kapodastrem.
5. Po zdjęciu kapodastra sprawdź strój jeszcze raz. Struny mogły się lekko rozciągnąć.

Tabela kapodastra: czym staje się każdy chwyt

Każdy próg to półton. Od chwytu, który grasz, odlicz w górę tyle półtonów, na którym progu jest kapodaster, a otrzymasz brzmiący akord. Tabelę dla najpopularniejszych chwytów wylicza nasz silnik teorii muzyki.

Chwyty zachowują wzajemne relacje. Jeśli utwór używa chwytów G, C i D, kapodaster na II progu zamienia je w A, D i E – nadal stopnie I, IV i V nowej tonacji. Wszystkie akordy przesuwają się razem, więc muzyka brzmi tak samo, tylko wyżej. Nasze strony chwytów gitarowych podają też opcje z kapodastrem dla każdego akordu.

Jak dobrać próg kapodastra do tonacji

1. Zdecyduj, w której tonacji akordów otwartych chcesz grać. Najprzyjaźniejsze są G, C, D, A i E, a w molu a-moll i e-moll.
2. Policz półtony od tej tonacji w górę do tonacji docelowej. Z G do B♭ są trzy półtony (G♯, A, B♭).
3. Załóż kapodaster na ten próg i graj chwyty wybranej tonacji. W przykładzie: kapo 3, chwyty z rodziny G, a brzmi w B-dur.

Tonacje z wieloma bemolami, takie jak E♭, A♭ i B♭, są częste w muzyce z sekcją dętą i fortepianem, a na gitarze roi się w nich od chwytów barré. Kapodaster zamienia je w tonacje akordów otwartych. Na stronach tonacji znajdziesz wszystkie akordy każdej tonacji, a koło kwintowe wyjaśnia, dlaczego tonacje układają się w takie rodziny.

Kiedy sięgnąć po kapodaster

• Pod głos. Przeniesienie piosenki o kilka półtonów w górę może idealnie dopasować ją do wygodnej skali śpiewaka.
• Żeby uniknąć barré. Tonacja taka jak B-dur zamienia się w chwyty G na kapo 3.
• Dla jaśniejszego brzmienia. Wyższe pozycje kapodastra dają błyszczący, mandolinowy ton – świetny, gdy druga gitara gra te same akordy w zwykłej pozycji.
• Do grania z innymi. Gdy fortepian lub instrumenty dęte grają w E♭, kapodaster pozwala dołączyć na akordach otwartych.

Rodzaje kapodastrów

• Sprężynowy (na spust): szybko przekładany jedną ręką; ma stały docisk, który na cienkich strunach bywa za mocny.
• Ze śrubą lub regulacją: ustawiasz dokładnie taki docisk, jakiego potrzebujesz; najmniej rozstraja gitarę.
• Do gitary klasycznej: płaska podkładka do płaskiej podstrunnicy; kapodastry do strun stalowych są wygięte.
• Częściowy: obejmuje tylko część strun i daje brzmienie strojów otwartych przy zachowaniu stroju standardowego. Narzędzie specjalistyczne – warto spróbować, gdy poczujesz się pewnie.

Kapodaster na ukulele i innych instrumentach

Kapodaster do ukulele działa dokładnie tak samo: każdy próg podnosi chwyty o półton. Używają go też banjoiści, mandoliniści i grający na buzuki. Na fortepianie nie jest potrzebny; wirtualne pianino czy dowolna klawiatura pozwala po prostu zacząć ten sam układ od innego klawisza.

Najczęściej zadawane pytania